تست صاعقه گیر

تخلیه بارهای الکترواستاتیک جوی (صاعقه) در سایت‌های صنعتی، عامل اصلی بروز حریق در مخازن سوخت، تخریب سازه‌های مرتفع و سوختن بردهای حساس ابزار دقیق است. استقرار سیستم حفاظت در برابر صاعقه (LPS) به‌تنهایی مانع از بروز خسارات نمی‌گردد؛ این تجهیزات به دلیل قرارگیری در بالاترین نقطه سازه و مواجهه با شرایط جوی خشن، همواره در معرض خوردگی، قطعی اتصالات و افت عملکرد قرار دارند.

اجرای برنامه‌ریزی‌شده تست صاعقه گیر جهت ارزیابی یکپارچگی مسیر هدایت جریان خطا به سمت زمین، یک الزام قطعی در آیین‌نامه‌های حفاظت فنی است. شرکت بازرسی فنی کارن، خدمات تخصصی بازرسی صاعقه گیر و ارزیابی سیستم‌های حفاظت ثانویه را منطبق بر کدهای بین‌المللی ارائه داده و گواهینامه‌های معتبر ایمنی جهت ممیزی‌های سازمانی صادر می‌نماید.

بازرسی صاعقه گیر

پایش مستمر پایانه‌های هوایی و شبکه مهار صاعقه توسط یک نهاد مستقل ارزیاب، اهداف استراتژیک زیر را برای مدیران HSE و کارفرمایان محقق می‌سازد:

• پیشگیری از حریق در زون‌های خطر (ATEX): حذف خطر ایجاد جرقه (Spark) در پالایشگاه‌ها، انبارهای مواد شیمیایی و جایگاه‌های سوخت.
• حفاظت از زیرساخت‌های الکترونیکی: ممانعت از القای اضافه ولتاژهای گذرا (Surge) به شبکه‌های برق و محافظت از دیتاسنترها و سیستم‌های میکروپروسسوری.
• تامین الزامات حقوقی: دریافت تاییدیه سلامت سالانه جهت عبور از ممیزی‌های سخت‌گیرانه سازمان آتش‌نشانی، بازرسان وزارت کار و نظام مهندسی.

چک‌لیست اجرایی در فرآیند تست صاعقه گیر

تیم مهندسی کارن با بهره‌گیری از تجهیزات کالیبره، یکپارچگی سیستم حفاظت در برابر صاعقه را در سه فاز عملیاتی زیر مورد پایش قرار می‌دهد:

1. ارزیابی پایانه هوایی (Air Terminal): بازرسی مکانیکی دکل و بست‌ها. در سیستم‌های الکترونیکی خازنی، تست صاعقه گیر اکتیو (ESE) با استفاده از تستر مخصوص انجام می‌شود تا قابلیت پرتاب یون پیش‌هنگام (ΔT) و سلامت مدار داخلی تایید گردد.
2. پایش هادی‌های نزولی (Down Conductors): بررسی پیوستگی الکتریکی کابل‌ها یا تسمه‌های مسی از کلاهک تا شبکه ارت، ارزیابی شعاع خمش‌ها (جهت جلوگیری از تخلیه جانبی) و کنترل خوردگی در کلمپ‌ها.
3. تست چاه ارت اختصاصی و کانتر: بررسی صحت عملکرد شمارنده صاعقه (Strike Counter)، باز کردن لینک تست (Test Joint) و اندازه‌گیری دقیق مقاومت الکتریکی چاه ارت مختص سیستم صاعقه‌گیر.

استانداردهای مرجع در ارزیابی سیستم‌های LPS

اعتبار فنی گواهینامه‌های صادر شده در فرآیند بازرسی صاعقه گیر، منوط به انطباق کامل با کدهای مهندسی زیر است:

سوالات متداول

1- تست و ارزیابی سیستم صاعقه‌گیر در چه فواصل زمانی اجباری است؟
مطابق استانداردهای بین‌المللی، بازدید چشمی سیستم باید سالیانه انجام گیرد. اما اجرای تست‌های الکتریکال و پایش مقاومت زمین، بسته به کلاس حفاظتی سایت، در دوره‌های ۱ الی ۳ ساله الزامی است. همچنین بازرسی صاعقه گیر پس از ثبت هرگونه برخورد شدید صاعقه در دستگاه کانتر، قطعی و غیرقابل چشم‌پوشی است.

2- حداکثر مقاومت مجاز برای چاه ارت صاعقه‌گیر چقدر است؟
جهت تخلیه آنی و بی‌خطر جریان‌های عظیم و فرکانس بالای صاعقه، مقاومت الکتریکی شبکه ارت مستقل این سیستم باید کمتر از ۱۰ اهم باشد.

3- ارزیابی صاعقه‌گیر اکتیو با صاعقه‌گیر پسیو (فرانکلین) چه تفاوتی دارد؟
در مدل‌های پسیو، پایش صرفاً شامل بررسی یکپارچگی مکانیکی و عدم خوردگی میله است. اما در مدل‌های اکتیو، علاوه بر بازرسی فیزیکی، باید مدار یونیزاسیون داخل تجهیز توسط دستگاه ESE Tester تحریک و پایش شود تا از عملکرد صحیح آن در زمان طوفان اطمینان حاصل گردد.