خانه / بازرسی شگل

بازرسی شگل

بازرسی شگل

در عملیات مهار بار و لیفتینگ، شگل‌ها حلقه رابط میان قلاب جرثقیل و اسلینگ‌ها هستند و تمام وزن بار به شکل متمرکز به پین و تاج این قطعه وارد می‌شود. کوچک‌ترین ترک مویی در بدنه، هرز شدن رزوه‌ها یا تغییر شکل در پین شگل، می‌تواند بدون هیچ هشدار قبلی منجر به رها شدن بار و بروز حوادث سنگین کارگاهی شود. طبق آیین‌نامه ایمنی وسایل لیفتینگ و الزامات اداره کار، استفاده از هرگونه شگل بدون پلاک مشخصات و تاییدیه دوره‌ای ممنوع است. ما در شرکت بازرسی فنی کارن، خدمات بازرسی شگل و ارزیابی دقیق اتصالات باربرداری را در محل سایت و کارخانه شما انجام می‌دهیم تا پیش از وقوع حادثه، قطعات معیوب شناسایی و از چرخه کار خارج شوند و گواهی سلامت معتبر برای تجهیزات ایمن صادر گردد.

الزامات، استانداردها و آیین‌‌نامه‌های مرجع در بازرسی شگل

تشخیص سلامت یا اسقاط کردن یک شگل، بر پایه حدس و گمان نیست؛ بلکه مستقیماً بر اساس رواداری‌ها (تلورانس‌های) مشخص‌شده در استانداردهای بین‌المللی و ملی انجام می‌شود. کارشناسان ما در زمان تست شگل به مراجع زیر استناد می‌کنند:

  • استاندارد ASME B30.26 (Rigging Hardware): مرجع اصلی بین‌المللی برای بررسی سخت‌افزارهای باربرداری که ضوابط دقیق ساخت، نشانه‌گذاری، بازرسی دوره‌ای و معیارهای اسقاط انواع شگل را تعیین می‌کند.
  • استاندارد EN 13889 و مشخصات فدرال RR-C-271: ضوابط فنی مربوط به شگل‌های فولادی فورج‌شده (آهنگری‌شده) از نظر مقاومت کششی و سلامت متریال.
  • آیین‌نامه ایمنی وسایل لیفتینگ و باربرداری (وزارت کار): الزامات قانونی داخل کشور برای کنترل ضریب ایمنی، ثبت مشخصات در پرونده تجهیزات و صدور گواهی سلامت دوره‌ای.

تست شگل

چک‌لیست و مراحل دقیق بازرسی شگل توسط تیم کارن

هنگامی که بازرسان ما برای ارزیابی ادوات باربرداری در سایت شما حاضر می‌شوند، فرآیند بازرسی جرثقیل و شگل (اعم از شگل‌های نعل‌اسبی/امگا و شگل‌های مستقیم/D شکل) را طبق چک‌لیست زیر اجرا می‌کنند:

  1. کنترل هویت و حک مشخصات (Marking): بررسی خوانا بودن نام سازنده، ظرفیت باربری مجاز (WLL یا SWL) و سایز شگل روی بدنه و پین. شگل‌های فاقد مشخصات حک‌شده بلافاصله مردود اعلام می‌شوند.
  2. اندازه‌گیری میزان سایش و کاهش قطر: کنترل دقیق قطر در ناحیه تاج شگل (Crown) و بدنه پین با کولیس کالیبره. در صورتی که سایش و کاهش قطر در هر بخش بیش از ۱۰ درصد ابعاد اولیه سازنده باشد، شگل از رده خارج می‌شود.
  3. بررسی دفرمگی و بازشدگی دهانه: اندازه‌گیری فاصله دهانه شگل (گوشواره‌ها) و کنترل هم‌راستایی سوراخ‌های پین. هرگونه پیچ‌خوردگی، کشیدگی بدنه یا خمیدگی پین نشان‌دهنده اعمال بار بیش از ظرفیت (Overload) است.
  4. کنترل اصالت پین و سیستم قفل‌کننده: بررسی سلامت رزوه‌ها در شگل‌های پین‌پیچی (Screw Pin) و کنترل وجود مهره و اشپیل ایمنی در شگل‌های پین‌مهره‌ای (Safety Bolt Type). استفاده از پیچ و مهره‌های معمولی به‌جای پین اصلی شگل به دلیل تفاوت در عملیات حرارتی فولاد، خطای بحرانی محسوب می‌شود.
  5. بررسی آثار حرارت، خوردگی و جوشکاری: شناسایی هرگونه لکه ناشی از قوس الکتریکی، پاشش جوش، برش‌کاری یا خوردگی حفره‌ای شدید روی بدنه شگل.
  6. اجرای تست‌های غیرمخرب در شگل‌های تناژ بالا: در پروژه‌های سنگین، علاوه بر بررسی چشمی، برای شناسایی ترک‌های خستگی در ریشه رزوه‌ها و انحنای تاج، از روش‌های تست غیر مخرب NDT به ویژه بازرسی جوش MT (ذرات مغناطیسی) و مایعات نافذ استفاده می‌شود.
  7. پایش سازگاری با سایر اجزای لیفتینگ: بررسی تناسب سایز شگل با زاویه و نشیمنگاه در حین بازرسی قلاب و نحوه درگیری صحیح آن در فرآیند بازرسی اسلینگ بکسلی تا از ایجاد بارگذاری جانبی نامتقارن جلوگیری شود.

درخواست اعزام بازرس فنی و صدور گواهی سلامت اتصالات

ایمنی خطوط تولید و کارگاه‌های شما در گرو سلامت تک‌تک قطعاتی است که بار را مهار می‌کنند. برای هماهنگی جهت اعزام کارشناسان ما به محل پروژه، انجام بازرسی شگل و سایر ادوات باربرداری و دریافت گواهینامه معتبر ایمنی، همین امروز با واحد فنی و مهندسی نیک بینش کارن تماس بگیرید.

 

سوالات متداول

۱. در چه شرایطی یک شگل در بازرسی فنی مردود (Reject) اعلام می‌شود؟
کاهش بیش از ۱۰ درصدی قطر پین یا تاج شگل در اثر سایش، خم شدن پین، باز شدن دهانه شگل، بسته نشدن کامل رزوه پین، عدم وجود اشپیل در شگل‌های مهره‌دار، ناخوانا بودن پلاک ظرفیت (WLL) و مشاهده هرگونه ترک یا اثر جوشکاری روی بدنه، موجب مردودی قطعی شگل می‌شود.

 

۲. تفاوت کاربری شگل پین‌پیچی و شگل پین‌مهره‌ای (اشپیل‌دار) از نظر بازرس ایمنی چیست؟
شگل‌های پین‌پیچی برای باربرداری‌های موقت استفاده می‌شوند که پین پیش از هر بار جابه‌جایی سفت و کنترل می‌شود. اما در اتصالات دائمی، بلندمدت یا شرایطی که بار دارای لرزش و چرخش است (که احتمال باز شدن خودبه‌خودی پین وجود دارد)، بازرس فنی فقط استفاده از شگل‌های پین‌مهره‌ای دارای اشپیل قفل‌شونده را تایید می‌کند.

 

۳. آیا بارگذاری جانبی (Side Loading) روی همه شگل‌ها مجاز است؟
خیر. شگل‌های مستقیم (D شکل) فقط برای بارگذاری در راستای خط مرکزی طراحی شده‌اند و اعمال بار زاویه‌دار به آن‌ها ممنوع است. برای اتصالات چندشاخه یا زاویه‌دار باید از شگل‌های نعل‌اسبی (Bow/Omega) استفاده شود که در این حالت نیز بسته به زاویه انحراف از خط قائم، ظرفیت مجاز شگل طبق جداول استاندارد کاهش می‌یابد.